Wat wil jouw gast met duurzaam kamperen? En hoe spring jij daar op in?
Binnen veel recreatiebedrijven speelt regelmatig de vraag wat de kampeerders willen met duurzaamheid. Welke rol speelt duurzaamheid in het keuzeproces van de kampeerder en in de gasttevredenheid en de verwachtingen op het bedrijf? Stijn Boode, HISWA-RECRON regiomanager Gelderland, gaat daar in deze blog verder op in. Dit doet hij aan de hand van recente onderzoeksresultaten van de ANWB over duurzaam kamperen.
Recreatiebedrijven plannen nieuwe investeringen, veranderingen in groenbeheer en communicatie- en marketinguitingen en maken daarbij in meer of mindere mate ook keuzes om duurzaam te doen. Je kan daarbij puur bedrijfsmatig aankijken tegen investeringen in duurzame sanitair gebouwen, centrale voorzieningen en accommodaties of de aanschaf van zonnepanelen, warmtepompen, zwembadinstallaties of laadpalen voor elektrische auto’s. Je kijkt dan naar de investeringen, naar de terugverdientijden, meerkosten en opbrengsten. Maar wat vinden de gasten eigenlijk belangrijk?
Welke rol speelt duurzaamheid in het keuzeproces of ze wel óf niet naar jouw bedrijf komen? Zijn kampeerders ook bereid hun eigen gedrag tijdens het kamperen te veranderen? En is de kampeerder bereid om voor duurzame keuzes van het bedrijf ook meer te betalen? Natuurlijk kan ieder bedrijf hierover zelf in gesprek gaan met zijn gasten, hen bevragen op gasttevredenheid en motivaties en behoeftes ten aanzien van duurzaamheid. Bijvoorbeeld door een compleet gastenonderzoek uit te voeren of juist op kleine onderdelen de meningen van gasten op te halen. Daarnaast is het ook interessant om wat meer uit te zoomen en te bedenken waar de potentiële gast, die nú nog niet op jouw recreatiebedrijf komt, maar in de toekomst wellicht wel, behoefte aan heeft als het gaat om duurzaamheid. Hoe is zijn of haar kijk op duurzaam kamperen en hoe kan je daar als recreatiebedrijf op inspringen?
Het onderzoek Duurzaam Kamperen
In aanloop naar het Duurzaamheidscongres Kampeersector, afgelopen oktober 2023 tijdens de Kampeer- en Caravanbeurs in Utrecht, is het onderzoek “Duurzaam Kamperen” uitgevoerd. Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoeksbureau Q&A, in opdracht van de ANWB en de samenwerkende partners van het congres. Met 448 respondenten is het een representatief onderzoek onder kampeerders. Uit dit onderzoek komen een aantal interessante resultaten die ons meer inzicht bieden in het gedrag en de wensen en behoeften van kampeerders. Ook geeft het inzicht in de verschillen tussen verschillende leeftijdsgroepen, omdat de resultaten uitgesplitst zijn naar vier leeftijdsgroepen: 18-29 jarigen, 30-44 jarigen, 45-59 jarigen en 60 en ouder. Op een aantal punten geven die leeftijdsgroepen weer dat verschillende generaties een andere kijk en andere verwachting ten aanzien van duurzaam kamperen hebben.
Duurzaamheid weegt voor kampeerders mee in het keuzeproces
Het zal niet verbazen dat duurzaamheid in het keuzeproces van kampeerders om te komen tot een bestemming niet hét belangrijkste aspect is om een keuze maken. Duurzaamheid staat een stuk lager dan de traditionele top-3: de locatie of streek, faciliteiten en voorzieningen en prijs-kwaliteitverhouding. Dat zijn de robuuste keuzepunten waarop kampeerders al decennialang hun keuze voor een recreatiebedrijf, een plek en bestemming baseren. Als belangrijkste aspect wordt duurzaamheid slechts door een kleine selecte groep genoemd. Slechts 4% maakt van duurzaamheid het belangrijkste aspect in de keuze voor plek en bestemming. Noem het gerust een nichemarkt. Al kan het best een groeiende nichemarkt zijn. Dat kunnen we op basis van dit onderzoek niet zeggen. En als jij je daar helemaal op richt en je collega’s niet, dan heb je zeker een sterke concurrentievoordeel. Vier procent van alle Nederlandse kampeerders is toch nog altijd een marktpotentieel van tienduizenden kampeerders!
Opvallend is ook dat duurzaamheid voor jongeren niet vaker het belangrijkste aspect is dan voor ouderen. Juist bij de 60+ groep zien we dat het vaker wel het belangrijkste keuzeaspect is.
Interessant wordt het zeker als de vraag gesteld wordt of kampeerders wel rekening houden met duurzaamheid bij de keuze voor een plek. Bijna de helft van alle kampeerders (48%) houdt er namelijk wel degelijk rekening mee en kijkt naar de duurzaamheid die een vakantieplek uitstraalt. En hier zien we dan wél dat onder jongeren tot 30 jaar deze groep groter is dan onder oudere leeftijdsgroepen. In de leeftijd tot 30 jaar geeft namelijk 54% aan rekening te houden met de duurzaamheid van de kampeerplek of bestemming. Bij de 45-59 jarigen is dat slechts 40%.
De natuurlijke omgeving inzetten
Duurzaamheid voor een kampeerder kan verschillende invullingen of betekenissen hebben. Gevraagd naar wat de kampeerder zelf onder een duurzame bestemming of vakantieplek verstaat zijn de antwoorden dan ook uiteenlopend. Niet al die aspecten zal een recreatieonderneming direct onder het containerbegrip ‘duurzaamheid’ scharen. Dat een camping in of heel dichtbij de natuur ligt is vaak een langdurig gegeven. Die natuurlijke ligging is verklaarbaar en als gevestigd bedrijf slechts ten dele te beïnvloeden, hoofdzakelijk door de natuurlijke uitstraling van het bedrijf zelf te verbeteren. De bredere natuurlijke omgeving is veel mindere mate te beïnvloeden voor een individueel bedrijf. Dat een natuurlijke omgeving ook een betekenis geeft aan de duurzaamheid van een bedrijf zelf, dat is wel een kans die je in deze tijd, waarin meer consumenten duurzaam bezig willen zijn. Dat je de natuur in je omgeving goed in kan zetten voor het groene profiel van je eigen bedrijf. Als je de verbinding weet te maken wat die natuurlijke ligging betekent voor jouw bedrijf kan je de natuurlijke omgeving terug laten komen als onderdeel van een duurzame bedrijfsvoering. Dat kan bijvoorbeeld met streekeigen en bij de omgeving passende beplanting, met zoveel mogelijk natuurlijke afscheidingen, met aangepast maaibeheer en bosbeheer. Allemaal vormen van natuurinclusief ondernemen op een recreatieterrein.
De verschillende betekenissen van duurzaamheid
Terug naar het onderzoek. De meest genoemde elementen die kampeerders zelf onder duurzaamheid verstaan zijn afvalscheiding op een camping, het goed omgaan met energie, of de kampeerplekken zelf gelegen zijn in de natuur, de aanwezigheid van zonnepanelen en het hebben van een eco-keurmerk.
Gevraagd naar hoe belangrijk de kampeerders het vervolgens vinden dat een camping iets van die duurzaamheid ook aanbiedt aan de gasten, dan zijn de uitkomsten wel afwijkend. Kampeerders vinden het vooral belangrijk dat er aan afvalscheiding wordt gedaan (71%), dat er maatregelen zijn om zuinig om te gaan met water (57%), dat de camping gebruik maakt van zonnepanelen (44%) en dat de camping een eco-keurmerk heeft (32%). Ook nog redelijk hoog in het aanbod van duurzaamheidsmaatregelen scoren dat een camping autoluw is (25%) en dat er elektrische laadpalen aanwezig zijn op of bij de camping (20%).
Het belang van goed zichtbare duurzame keuzes
Eén van de belangrijkste vragen uit het onderzoek vind ik zelf de vraag hoe belangrijk kampeerders het vinden dat dat de kampeerplek of bestemming zichtbare duurzame keuzes maakt. Ruim één derde (35%) geeft aan zichtbare duurzame keuzes op het bedrijf heel erg belangrijk te vinden. En 43% staat er neutraal in. Slechts 22% vindt het zichtbaar zijn van duurzame keuzes op een camping helemaal niet belangrijk. Opvallend is dat ook hier de 60+ leeftijd er het meeste belang aan hecht (41%) en de leeftijdsgroep daaronder, de 45-59 jarigen juist het minste (28%). Jongeren wijken op dit punt niet significant af van het totaal.
De jongere kampeerders geven wel vaker aan dat zij zelf wel meer duurzame keuzes zou willen maken bij het kiezen van de kampeerplek of bestemming. Twee op de vijf jongeren (42%) zou een meer duurzame keuze willen maken. Het kan dus zijn dat er nu nog niet voldoende aanbod is wat deze groep als duurzaam kwalificeert. Of dat de duurzame kanten van het bedrijf door de campings nog niet voldoende worden benadrukt. De jongeren zijn hier duidelijk meer op duurzaamheid gericht in het keuzesproces van de toekomst. Bij de oudere leeftijdsgroepen wil slechts één op de vijf (21%) meer duurzame keuzes maken. Dat is fors minder dan de 42% van de jongeren. De oudere leeftijdsgroepen staan er veel vaker neutraal in. Daar liggen ook kansen, want een neutrale houding betekent ook dat deze groep er ook niet negatief tegenover staat. Een recreatiebedrijf dat zijn eigen verhaal over duurzaam ondernemen goed over weet te brengen kan hier niet alleen de jongeren, maar ook de oudere kampeerders boeien met duurzaamheidsaspecten en aan zich weten te binden.
De helft van de kampeerders is bereid om meer te betalen voor duurzame keuzes
Bijna de helft van de kampeerders (46%) in dit onderzoek is bereid om meer te betalen voor een kampeerplek of bestemming als die écht duurzamer is dan andere bestemmingen. Deze bereidheid is het hoogst onder jongeren (55%) gevolgd door 60-plussers (47%). Opvallend vind ik zelf dat mannen met 51% meer bereid zijn om extra te betalen dan vrouwen (40%).
Gemiddeld wil de kampeerder 21% meer betalen voor duurzame optie. Van de kampeerders die bereid zijn meer te betalen is het grootste deel, namelijk 29%, bereid om 10 procent meer te betalen voor de duurzame optie. En nog eens een kwart wil zelfs 20 of 25 procent meer betalen. De betalingsbereidheid heeft wel een heel duidelijke grens. Slechts een heel klein deel (één op de zeven) van de kampeerders is bereid om meer dan 30% extra te betalen voor de meer duurzame keuzes op een kampeerbedrijf.
De resultaten over de bereidheid om extra te betalen voor duurzame keuzes worden pas echt interessant als deze gekruist worden met de vragen over het belang van de zichtbaarheid van de duurzame keuzes. Van de kampeerders die bereid zijn om meer te betalen voor een duurzame kampeerplek vindt méér dan de helft (52%) het heel belangrijk om die zichtbare, duurzame keuzes terug te zien op het kampeerbedrijf. Van de kampeerders zonder die extra betalingsbereidheid heeft het merendeel juist een neutrale mening (44%) over deze stelling of vinden zij het helemaal niet belangrijk (21%). Slechts 21% van de kampeerders zonder de betalingsbereidheid vindt het toch belangrijk om zichtbare duurzame keuzes terug te zien. Hieruit kan je concluderen dat een camping wel een hoger tarief kán rekenen vanwege bepaalde goed doorgevoerde duurzame keuzes, mits deze goed en duidelijk zichtbaar zijn voor de gasten. Communicatie hierover is dus zeer belangrijk.
>> terug naar pagina Duurzaam Gastvrij Gelderland
Van onderzoek naar acties en investeringen
Het ANWB-onderzoek levert veel inzichten op in de motivaties van kampeerders als het gaat om duurzaamheid. Voor recreatiebedrijven is de uitdaging dit om te zetten naar concrete acties, uiteenlopend in de volle breedte van de bedrijfsvoering, van nieuwe investeringen en communicatie- en marketinguitingen tot groenbeheer. Kortweg de vraag; wat kan je met deze onderzoeksresultaten bij het verduurzamen van een camping?
Dit is grotendeels afhankelijk van je eigen positie en je eigen mogelijkheden. Met positie bedoel ik: wat is je bedrijfspositie ten aanzien van duurzaamheid? Ben je hier al heel ver mee? Heb je al veel maatregelen van energiebesparing, energieopwek, duurzaam bouwen, duurzaam groenbeheer, natuurinclusief ondernemen genomen of nog niet. Is jouw bedrijf Green Key gecertificeerd of (nog) niet? Dit bepaalt de positie die je inneemt. En wat je vertrekpunt is.
Met jouw mogelijkheden bedoel ik de mogelijkheden die je als bedrijf hebt om investeringen te doen waarbij je duurzaamheid in meer of mindere mate gaat meewegen. En of jij en jouw team hier bevlogen in zijn. Heb je een duurzaamheidsparagraaf in jouw businessplan? En heb je al verbindingen, samenwerkingen, gesprekken of contracten met leveranciers en samenwerkingspartners die jou hierin verder kunnen helpen? Al deze aspecten bepalen wat je eigen mogelijkheden zijn om hier mee aan de slag te gaan.
Tenslotte een aantal tips op dit vlak:
- Verdiep je in jouw huidige gasten en jouw toekomstige en potentiële gasten. Wat verwachten zij op jouw bedrijf en in welke mate kan je daar nu al aan voldoen? Welke rol speelt duurzaamheid daarin en binnen welke onderdelen van het bedrijf kan je daar iets mee doen? Denk aan de inkoop, aan de afvalscheiding van de gasten, watergebruik, energieverbruik en energiebesparing, aan nieuwbouw en verbouw van voorzieningen op jouw bedrijf.
- Maak de duurzame onderdelen van jouw bedrijf duidelijk zichtbaar voor jouw gast. Vertel wat jouw duurzame keuzes zijn op een laagdrempelige manier. Dat kan bijvoorbeeld in jullie eigen nieuwsbrieven, op informatieborden en -schermen op jullie bedrijf, op je website en in de gasteninformatie. Niet alles hoeft onder het kopje duurzaamheid. Houd het simpel. Als je maar uitlegt wat je doet, hoe je het doet en waarom je dat doet. Hoeveel CO2 uitstoot gaat een maatregel jullie besparen? Hoeveel liter water kan je besparen? Hoeveel energie wekken de zonnepanelen op? Of hoeveel liter water kan je jaarlijks zuiveren? Waarom verander je van beplanting, pas je groenbeheer of bosbeheer aan?
- Kijk waar je partners in de eigen omgeving die je kan betrekken bij jullie duurzame ambities en doelen. Zijn er partners waarmee je kan samenwerken, zoals jouw eigen leveranciers, duurzaamheidskeurmerken (zoals Green Key) of lokale en regionale afdelingen van natuurorganisaties? Heeft de gemeente hier beleid op waar jij iets aan kan hebben? Partners kunnen je op die manier helpen om het verhaal van jullie duurzame keuzes over te brengen naar de gasten.
>> terug naar pagina Duurzaam Gastvrij Gelderland
